ARCHICAD ÜCRETSİZ TEMEL EĞİTİM

Her şey ARCHICAD öğrenmeye yeni başlayanlara destek sağlayacak çok yönlü bir “Eğitim Seti” oluşturma hedefiyle başladı.

Bunu sağlamak için salt yazı-resim değil, online videolar ve adım adım uygulama yapabileceğiniz bir ARCHICAD dosyasını da içeren birbiriyle ilişkili bir set kurguladık. Bunu hazırlarken sıfırdan başlayan kullanıcılar için gerekli tüm bilgiyi olabildiğince görsel ağırlıklı ve kolay anlaşılabilir bir dille ifade etmeye çalıştım.

Geleceğin iş akışında BIM yazılımları mimarlar için vazgeçilmez olacak ve rahatlıkla diyebilirim ki bu yazılımlar arasında kullanması en kolay, en pratik ve en mimari olanı ARCHICAD. Dolayısıyla bu set ile BIM’e giriş yapmak size önemli bir değer katacaktır.

Çıktığınız bu uzun yolda tüm süreçten keyif almanız dileğiyle.

Hüseyin Penbeoğlu
Mimar, BIM Uzmanı

Eğitime Başlayın

BÖLÜM 1

TEMEL ELEMANLAR

Bu bölümde ARCHICAD arayüzünü ve genel çalışma prensiplerini inceleyeceğiz.


ARCHICAD Arayüzü

En solda tasarımlarınızda kullanacağınız araçlar yer alır. Yanındaki küçük tuşa basarak Favorilerinize ulaşabilirsiniz. Nasıl favorilere ekleniri ilerde göstereceğiz. Aracın seçeneklerine girmek için ikona çift tıklayabilirsiniz. Kısayolu ise CTRL+T

Seçtiğiniz aracın bazı ayarlarına doğrudan BİLGİ KUTUSU ile de ulaşabilirsiniz. ARCHICAD’de planlar, kesitler, 3 boyut, listeler gibi alt pencerelerin hepsi sekme mantığıyla çalışır.

3 boyutta modeli açmak için ilgili sekmeye geçiş yapabilir ya da F5’e basabilirsiniz. Modeli kaydırmak için farenin orta tuşuna, döndürmek içinse orta tuşla birlikte SHIFT’e basmalısınız.

Komuttan çıkmak için ESC, son komuta dönmek için W, birşeyi seçime eklemek-çıkarmak için SHIFT tuşuna basın.

Navigatörü açmak için CTRL+SHIFT+N, sürekli göstermek içinse panelin (A) sol üstündeki butondan “Navigatörü Göster” diyebilirsiniz. Sağ panelde her hangi bir çizimi aktive etmek için iki kere tıklamanız gerekir. Soldan sağa sırayla çizimleri oluşturacağınız Proje Haritası, Görünüm Haritası ve paftaları oluşturacağınız Pafta Kitabı ile Yayıncı Setleri yer alır.

Proje haritasında kabaca çizdiğiniz planın farklı görünümlerini alarak aynı plandan farklı plan türleri (döşeme, yerleşim, tavan, statik, yangın vb) oluşturulabilirsiniz. İşte bunu yaptığımız faydalı kısma Görünüm Haritası diyoruz. Ekranın altındaki menüleri özelleştirerek ve kombinleyerek teknik çizimimizi düzenleyebiliriz.

Bugüne kadar CAD ortamında 100 birim girip cm olarak çizdiniz, ölçeğiyse çıktı aşamasında belirlediniz, tabi unutmadıysanız kalem kalınlıklarını da!

ARCHICAD içerisinde ise daima ölçekli çalışırsınız. Seçeneklerden (1-2-3-4) çalışma biriminizi belirledikten sonra, ekranın altından (5) ölçeğinizi de tercih edebilir. Dilerseniz ölçeği anında değiştirebilirsiniz.

Orijin ve Koordinat Sistemi

Bütün çizim ve modelleme programlarının vazgeçilmezi orjinidir. Tüm hesaplamalar bu merkez noktaya göre yapılır. Orijine yakın çalışırsanız, hata alma ihtimaliniz azalır.

Size gelen plankote çiziminde köşe noktaların koordinatları yazar. Bunları işlemek için İLAVE’nin altından Kılavuz Noktası Aracını ve Pencere / Paletler / Koordinatlar yolundaki paleti kullanabilirsiniz.

Seçim İşlemleri

Seçim alanım bir duvarın tamamını kapsadığında mı seçmiş olayım yoksa birazı girse yeter mi? İşte bu ayarları yaptığınız kısım Seçim İşlemleri. CAD mantığıyla soldan sağa ve sağdan sola farklı olsun derseniz en sondakini tercih edebilirsiniz.

Seçim Alanınını tek tek tıklayarak mı yoksa diktörgenler şeklinde belirleyeceksiniz?

Mıknatıs fare ile dokunduğunuz her obje seçilmesin diye kullandığımız bir araç. SPACE ile geçici olarak kapatıp/açabilirsiniz.

Klasik seçim işlemi dışında bazı araçlarda alt bileşenlerini seçmek isteyebilirsiniz. Böyle durumlarda beyaz imleci kullanabilirsiniz.

Grup İşlevi

Aynı seçimi tekrar tekrar yapmamak için gruplayarak ilerleyebilirsiniz. Grubu çöz diyerek patlatabilir ya da Grup İşlevini Dondur diyerek “geçici olarak” serbest hale getirebilirsiniz.

Bir şeyin gruba dahil olup olmadığını köşesindeki sarı halkalardan anlayabilirsiniz. Birden fazla grup yaparsanız farklı renkler de görebilirsiniz.

Serbest haldeyken yaptığınız işlemleri Grup halindeyken yapamayabilirsiniz.

Grup içinde grup yapabilirsiniz. Hiyerarşik olarak ilerlediği için en üstteki grubu çöz dediğinizde diğerleri etkilenmeyecektir.

Geometri Metodu

Proje oluşturma kısmına gelirsek, alışıldığı gibi komut girmek yerine fare ile seçerek ilerliyor olacağız. Dilerseniz köşe noktalarını girdiğimiz arazi için arsa sınırı çizelim.

Araç Kutusu / Belgeleme’nin altından çizgiyi seçiniz. Bir çizgi çizmek için iki farklı noktaya tıklamanız yeterli. İlk çizgiyi çizdikten sonra doğrultuyu belirleyip doğrudan değer de girebilirsiniz.(8) Bitirmek için çift tıklayın ya da ENTER’a basın.

Çoklu çizgide (polyline) hata yapınca bir adım geri gitmek için BACKSPACE ‘e basabilirsiniz. İki adım geri gitmek için de iki kere : )

Uzatmak için başlangıç ve bitiş noktasına tıklarsınız; çıkan menü ile noktayı çekiştirebilirsiniz.

Çizginin kendisine tıklarsanız ortaya yeni bir nokta daha ekleyebilir ya da onu bir kemere / yaya (9) çevirebilirsiniz. Zaten arayüzdeki minik ikonlar size yardımcı olacak.

Çizim işlemi için Bilgi Kutusundaki 4 adet Geometri Metodundan (10) birini kullanabilirsiniz.

Taşı, Döndür, Yansıt, Çoğalt

Seçimi taşımak (CTRL+D), döndürmek (CTRL+E), yansıtmak /mirror (CTRL+M) ve çoklu kopyalamak (CTRL+U) için çizgiye tıkladığınızda açılan 4 seçeneği (10) kullanınız. Bu 4 işlem ve ikonu ilerleyen bölümlerde de aynı şekilde karşınıza çıkacak.

Eğer işlem sırasında CTRL’ye basarsanız bir kopyasını oluşturacaktır.

İşleme başladıktan sonra CTRL ve ALT tuşlarına birlikte basarsanız sonsuz sayıda kopyalama yapabilirsiniz.

Çıkart, Ayır, Hizala, Pahla

2 boyutlu çizimlerden alışık olduğumuz bazı komutlar var. TRIM, EXTEND, FILLET gibi… ARCHICAD ile çizim yaparken sadece 2 boyutta çizgi için değil 3 boyutta da bu duvar vb araçlarda işlemleri kolayca gerçekleştirebilirsiniz. Dilerseniz, KISAYOL da atayabileceğiniz bu komutların nasıl uygulandığına bakalım.

  1. ÇIKART (trim) komutunu menüden seçin ya da aktif etmek için CTRL tuşuna basılı tutun.
  2. AYIR (break) komutunu aktif ettikten sonra bir çizgi çizerek kesilecek noktayı belirleyin.
  3. HİZALA (extend) komutu için önce uzatacağınız elemanı seçin, komutu girin ve dokunacağı elemanı tıklayın.
  4. KESİŞTİR (fillet) komutu ile seçtiğiniz kesişmeyen kenarları birbirine tamamlayabilirsiniz.
  5. PAHLA (chamfer) seçiliyse köşelerde değer girerek pahlama yapabilirsiniz.
  6. YUVARLA (fillet, radius) seçiliyse köşelerde değer girerek yuvarlama
    yapabilirsiniz.

Çizim Yardımcıları

Proje oluşturma ya da çizme/modelleme kısmına gelirsek, komut girmek yerine fare ile seçerek ilerliyor olacağız. Farklı noktalara tıkladığımızda farklı ikonlar belirebilir. Fakat aynı mantık her araçta tekrar ettiği için bir süre sonra bilmeseniz bile nasıl yapacağızı bulabiliyor olacaksınız.

ARCHICAD kullanıcı dostu arayüzünün yanısıra akıllı imleciyle de sezgisel olarak bişeyler anlatmaya çalışıyor olacak. Çizginin üstüne ve ucuna geldiğimizde farklı işaretçiler çıkması gibi. Bu sayede yanlış noktaları tıklama ihtimaliniz azalacak.

Yardımcı çizgileri ise çizimin 4 köşesinden çektiğiniz çizgileri elemanların üstüne taşıyarak hizalayabilir, kopyalayabilir ve tek tek çöp kutusuna taşıyabilirsiniz. Bu turuncu çizgilerle işiniz bittiğinde sağ tıklayarak tüm yardımcı çizgileri kaldır demek de mümkün.

Navigatör’de Kat Planlarımız hazır olarak geliyor. Yeni bir kat eklemek ya da düzenlemek istersek sağ tıklayıp YENİ KAT YARAT dememiz ya da KAT AYARLARINA girmemiz yeterli. Kısayolu CTRL+7 Altına ya da üstüne kat ekleyebilir, katlar arası mesafeleri değiştirebiliriz.

BÖLÜM 2

MİMARİ MODELLEME

Bu bölümde ARCHICAD arayüzünü ve genel çalışma prensiplerini inceleyeceğiz.


ARCHICAD içerisinde Duvar çizerken hattını belirten çizgiyi çizeceğim. Her seferinde tek bir duvar, sürekli duvar yada dikdörtgen çizer gibi ilerleyebilirsiniz. Komuta başladıktan sonra doğrultuyu (açı) ve uzaklığı değer girerek de ilerleyebilirsiniz.

Duvarın kılavuz çizgisini eğriselleştirebilir ya da doğrudan merkez ve yarıçap belirterek duvar ekleyebilirsiniz.

Başlangıç ve bitiş kesitlerini farklı yapabilir ya da yığma bir yapıda olduğu gibi daha serbest formda duvarlar tasarlayabilirsiniz.

Buraya kadar çizgi çizer gibi. Peki duvarın kalınlığı ne olacak? Ne yöne genişleyecek?

Duvarın dış hattı, iç hattı ya da tam ortasından kılavuz alarak uvar kalınlığını konumlandırabilirsiniz. Burda önemli olan diğer duvarların kılavuz çizgilerinin birbirleriyle birleşmeleri.

P ve C kısayolları ile dış-iç/orta arasında hızlı geçişler yapabilirsiniz. Şayet duvar tipiniz kompozit ise çekirdeği baz alarak yerleştirmek de mümkün. Bunu ilerleyen sayfalarda daha detaylı bir örnekle göreceğiz.

Duvar ayarlarına girmek için ikonu çift tıklayabilir ya da CTRL+T kısayolunu kullanabilirsiniz. Bir duvar seçiliyken tıklarsanız o duvarın ayarlarını değiştirirsiniz.

ARCHICAD dahilinde 3 farklı duvar tipi vardır:

  1. Temel : Kalınlığı değişken, tek malzemeli
  2. Kompozit : Çok malzemeli, sabit kalınlık
  3. Karmaşık Profil : Özel kesit ve kompozit

Malzemesini, duvar eğimini, kat planında ve kesitte nasıl görüneceğini ayarlardan değiştirebilirsiniz.

Sınıflandırmalar ve Özellikler kısmından ise BIM’e yönelik bilgileri işleyebilirsiniz. Yangın dayanımı, taşıyıcılık, dış-iç duvar, vb ya da kendi hazırladığını özel bir özelliği duvara atayabilirsiniz.

Sonuç olarak her duvar kat yüksekliği kadar modellenir. 3 boyut sekmesine geçiş yaptığınızda (F5) bunu görebilirsiniz.

Mimari projelerin temel, çatı ya da normal kat planlarındaki yatay tabanlar döşeme diye tanımlanır. ARCHICAD içerisinde genel kat döşemelerinizi dış sınırlarını (1) çizerek oluşturabilirsiniz.

SPACE tuşuna basarak dış duvarların içini yani katın tamamını kolayca kaplamak mümkün. Elle çizdiğiniz durumda “Yardımcı Palet” ile döşeme sınırlarını eğriselleştirebilir, yeni nokta ekleyebilir, köşeleri pahlayabilir ya da ekleme çıkartma (2) yapabilirsiniz.

Yerleştirdiğiniz döşeme kat planında içi boş, taramasız görünecektir. Desen atamak için “Kat Planı ve Kesit” altından “Kaplama Deseni” (4) aktif olmalı. Ardından açılan ayarlar sayesinde tarama seçebilir, bu deseni döndürebilir veya ölçeklendirebilirsiniz. Kendi deseninizi oluşturmaya ilerleyen bölümlerde değineceğiz.

Her döşeme için tarama atmak yerine mahal aracında desen gösterme seçeneğini tercih edebilirsiniz.

Tarama seçenekleri arasındaki “İmaj Deseni” (3) sayesinde halı, parke, seramik gibi imajları döşemelerinize atayabilirsiniz.

Döşemeler de çoğu eleman gibi katlara (7) bağlıdır. Döşemelerde “Bilgi Kutusu” içindeki “Referans Düzlem Konumu” (5) seçeneği ile kaplamanın üstünü mü ya da kaba kotu mu alacağınızı belirleyebilirsiniz.

Temel Döşeme (6) ile çalışırsanız döşeme kalınlığını ve yapı malzemesini kolayca değiştirebilirsiniz.

Bir diğer konu da aynı kat içinde yer alan farklı kotlar ya da farklı katlardan görünmesi istenen döşemeler için hangi yöntemin izlenebileceidir.

Örneğin alt katın balkonunun dış sınırlarını görmek mümküdür. Bu “Kat Planı Görünümü” (8) seçeneklerinden uygun olanın tercih edilmesiyle sağlanır.

Son olarak döşemelerin 3 boyutuna geçelim. Özellikle kompozit döşemelerin yan kenarlarında katmanlar görünür bunu kapatmak için Model veya “Yüzey” (9) başlığı altından üst, yan ve alt yüzeyleri değşitirebiliriz. Bu kısım sadece görsel bir değişkendir, iç bileşenleri değiştirmez.

Sıra geldi projemize kapı ve pencere eklemeye. ARCHICAD’in çalışma mantığında kapı ve pencereler sadece duvarlara eklenebilirler ve bulundukları duvarla birlikte hareket ederler. Duvar içerisinde ise istediğiniz gibi sağa-sola kaydırabilirsiniz.

“Ölçeğe Duyarlı” özelliği (3) sayesinde kapıyı farklı detay seviyelerinde nasıl görüneceğini düşünmeden ilerleyebilirsiniz.

Kapının orta noktasından ya da solsağ uçtan tutarak (2) yerleştirbilirsiniz. Devamında genişlik ya da yükseklik gibi basit değişkenleri “Bilgi Kutusundan” hızlıca değiştirebilirsiniz. Kaplama payını döşeme detayınıza göre düzenlemeyi unutmayın.

ARCHICAD ile birlikte gelen hazır kütüphane sayesinde çok sayıda kapı türü arasından tercih yapabilirsiniz. Boş Kapı Açıklığının da yer aldığı bu kütüphanede tüm objeler parametriktir yani genişlik-yükseklik ya da kapı kanadı, kasası, diş ve kapatma detayı, parapet, denizlik, gölgelik gibi alt değişkenlerle dilediğiniz görünümü elde edebilirsiniz.

Kapıya poz vermek için “Ölçülendirme İşareti” menüsünden (4) aktive etmeniz yeterli.

Penceredeki düzenleme mantığı Kapı ile benzerdir. Tekrar etmemek adına genel bilgi için Kapı başlığını okumuş olmanızı öneririm.

Pencere ve Kapıları plan, kesit, görünüş dışında üçüncü boyutta da düzenleyebilirsiniz. Düzenlemek yerine başka bir kapıyı ya da pencerenin ayarlarını kopyalamak isterseniz en kolay yolu parametreleri seçip (ALT tuşuna basarak), şırıngayla aktarmak (CTRL+ALT) olacaktır.

İpucu: 3B görünümde kapı ve pencereleri açmak için üzerlerindeki pembe noktaları (5) kullanabilirsiniz.

Ayrıca P tuşu ve CTRL+M (mirror) ile kapı ve pencerelerin açılış yönünü (6) hızlıca değiştirebilirsiniz.

Merdiven

Yenilenen merdiven aracı projelerinizde ihtiyaç duyabileceğimiz her konuya yanıt verebilecek kapasitede ve son derece esnek bir araç halini aldı.

Artık çizgi çizer gibi başlayarak, doğrudan katlara bağlı merdiven oluşturabiliyorsunuz. Mavi renkli KILAVUZ ÇİZGİ’yi tıpkı duvar ve döşemelerde olduğu gibi düzenleyebiliyoruz. Basamaklar kılavuz hattına 90 derece olacak şekilde yerleştirilir.

Çizginin ilk ve son noktasına (c), köşelere (b) ve çizginin “Segmentine” (a) yani iki noktası arasında kalan herhangi bir kısmına tıkladığınızda çıkan farklı alt menüler sayesinde sahanlık yaratabilir, dengeli dönüş tanımlayabilir veya basamak hizalayabilirsiniz.

Peki ya merdivenin konturları? Onları da SINIR HATTI olarak geçen yeşil kenarlar sayesinde değiştirebiliyoruz. Sınır hattını seçmek için hat üzerindeyken TAB tuşuna basabiliriniz.

ARCHICAD bu özellikle yandaki örneklerde olduğu gibi sayısız müdaheleye olanak sağlar. Örneğin yeni çizgi ekleyerek kolonşaft gibi elemanlar için girinti oluşturabilir ya da köşeleri pahlayabilirsiniz.

Son olarak hem çizimde, hem de 3 boyutta beliren “Düzenle” (1) seçeneğini kullanarak basamak, rıht, döşeme gibi alt elemanları da tek tek seçebilir, değiştirebilir ve sınır hattında olduğu gibi özelleştirebilirsiniz.

Korkuluk aracı 21’den itibaren ayrı bir araç olduğu için başlarken dahil etmek için bilgi kutusundan aktfi hale getirmek gerekiyor. Dilerseniz sonradan da ekleyebiliyorsunuz.

Eski merdiven ayarlarındaki tüm özellikler yeni versiyonda da bulunmakta tabii ki.

Merdivenin genişliği (2), rıht yüksekliği (3) ya da hesabına (4) yönelik ayarlar daha kapsamlı şekilde seçeneklerin içerisinde mevcut.

Genel kurguya yönelik önemli bir konu da iki küçük kutuyla belirtilen; merdivende basamak ya da rıht ile başlama veya bitirme (5) seçenekleridir.

Genel prensipleri belirleyip, çalışan bir merdiven yerleştirdikten sonra sıra detaylandırma işlerine geldi.

Menünün sol tarafındaki hiyerarşi içerisinde taşıyıcı (7-8), kaplama, plan ve tavan planı görünümlerine yönelik çok sayıda ayar bulunmakta. Her versiyonda geliştirilen bu ayarlar ile 3 boyutta tam istediğiniz tasarımı yakalayabilirsiniz.

Merdivenin başladığı ve bittiği kattaki kaplama paylarını da girebilir (9) ve böylece daha doğru kesit birleşimleri elde etmiş olursunuz.

ARCHICAD 21 ile bağımsız bir araç haline gelen korkuluk, içerisinde yatayda ve dikeyde kullanılan elemanları ve çeşitli bağlantı detaylarını içeriyor.

Merdivenle ve döşemeyle “İlişkili” (veya “Statik”) olarak bağ (1) kurabilmektedir. Böylece merdiven veya döşeme sınırında yapılan değişiklik korkuluğa da otomatik olarak yansımış olur.

Ayrıca tasarımı bitirdikten sonra kat planı görünümüne yönelik detaylı ayarları da düzenleyebiliyorsunuz.

Peki nasıl tasarlıyoruz? Korkuluk ayarlarına girdiğinizde Segment ve Düğüm seçenekleri sizi karşılayacaklar. Segment merdivendeki gibi korkuluğun her kırıldığı koldur ve kırılma noktalarına da Düğüm (4) denir.

Segmenti tasarlamak için + ve – butonlarını (2) tıklayarak soldaki 6 seçenek içinden (3) diledilerinizi sayısız defa ekleyip çıkarabilirsiniz. Burada uygulayabileceğiniz kombinasyon sınırsız.

Burada yaptığımız şey bir patern oluşturmak olacak ve bunu da belirli aralıklara bölme ya da her basamağa yerleştirme gibi seçeneklerle düzenleyebiliyoruz.

Yanda Segmente eklenmiş bir Hat için Hat Ayarlarını ve Tespit elemanı ekleme seçeneğini (5) görüyoruz. Yatayda ve dikeyde tespit ekleme, kendi çizdiğimizi profili kullanma, mesafeler belirleme gibi çok sayıda özel ayar yapabiliriz.

ARCHICAD içerisinde hazır gelen obje kütüphanesi 3 boyutlu elemanlarla tefriş yapabilmemizi sağlar. Obje menüsünden açtığımız menüde çok sayıda farklı kategoride “parametrik obje” bulunmaktadır.

Her obje, içerisindeki özelleştirme seçenekleri (1) sayesinde sayısız alternatife bürünebilir. Sadece klasik tefriş elemanları değil, yapısal elemanlar ya da peyzaj unsurları da hızlı bir başlangıç için işinizi kolaylaştıracaktır.

Geçmişi ve üretilişi GDL kodlama diline dayalı olduğu için hafif ve esnektir, fakat sıfırdan obje yaratmak için kodlama bilgisi gerekmektedir. Fakat buna ihtiyaç duymadan, farklı alternatiflerle ilerleyebilirsiniz.

Tüm objeleri LOD (Level of Detail) kavramındaki gibi detaylı, basit ya da kapalı olarak yerleştirebilirsiniz. Böylece modelinizi ağırlaştırmamış olursunuz.

Objelerin -eğer varsa- pembe noktaları ile ilave düzenleme yapabilir, siyah noktalardan kolayca seçebilirsiniz.

Son olarak objeler her versiyonda güncellenmektedir ve bunu takip edebilmek için sonunda versiyon numarası yazar. Örneğin “Büfe 22” yazıyorsa AC22 ile birlikte gelen kütüphanenin (2) bir parçasıdır.

Kütüphane Yönetimi

Dosya > Kütüphane ve Objeler > Kütüphane Yöneticisi menüsünden tüm objelerin bağlı olduğu klasör yöneticisine ulaşabilirsiniz.

Açılışta Gömülü Kütüphane (3) ve ARCHICAD Kütüphanesi gelir. Dışarıdaki bir klasörü “Ekle…” tuşuyla eklenebilir ya da hemen yanındaki buton ile bağlant kaldırılabilir. Eski çalışmanızı açtığınız zaman -eğer sormadıysa- eski kütüphanenin de (ör: Kütüphane 18) “Kütüphaneleri Geçir” (5) ile aktarılması gerekmektedir.

Projenize dışardan eklediğiniz tekil objeler ve malzemeler ise Gömülü Kütüphaneye eklenir. Bunları kaybetmemek için sabit bir klasörde saklayıp yedeklemeli ve projenizi paylaşacağınız zaman .PLA formatında kaydetmeniz gerekmektedir. Böylece tüm elemanlar paketlenmiş olur.

Sekmeler arasında geçiş yaparak seçtiğiniz kütüphanenin alt klasörlerini görebilir, klasör ve obje ekleyebilir ya da dışarı (6) aktarabilirsiniz.

“Yeniden Yükle & Uygula” (7) dediğinizde çalışmaya hazırsınız demektir.

Aynı objeyi birden fazla kez yüklerseniz ya da eksik obje veya texture kaldıysa UYARI alırsınız.

İnternetten Obje Bulma

İçerisindeki objeler temel ihtiyaçları karşılıyor olsa da belirli bir açamadan sonra farklı arayışlara girebilirsiniz. Aşağıdaki linkte de görebileceğiniz gibi AC için obje indirebileceğiniz farklı web siteleri mevcut.

Bunlar içinde en çok tercih edebileceğiniz site BIMobjects (8) olacaktır. Doğrudan üreticiler tarafından geliştirilen objeleri, kapı ve pencereleri ya da duvar sistemlerini ücretsiz olarak indirmek mümkün. Ayrıca BIMARIUM sitesinde de tasarım mobilyaları bulmak mümkün.

Buna ilaveten SketchUp Warehouse’dan, 3ds Max kütüphanenizden veya Rhino’dan obje aktarmak da mümkün. Son bölümde dosya alma/verme başlığının altında detaylarına değineceğiz.

https://www.graphisoft.com/downloads/parametric_objects.html 

Gelelim binayı ayakta tutan elemanlara. Dikdörtgen, dairesel ya da özel kesitli (2) bir kolona sahipseniz ölçü vererek (1) ya da çizerek projenize ekleyebilirsiniz. Nasıl çizileceğine Profil Yöneticisi aracında değineceğiz.

Otomatik olarak kat yüksekliği kadar yerleştirir.

Boşta duran kolonlarınıza kaplama (3) ekleyebilirsiniz ya da kompozitli bir duvarınız varsa sıva benzeri bitim elemanları kolonun etrafını -otomatik olarak- (4) dönecektir.

Kolonu yerleştirdiğiniz tutma noktasını (5) doğru belirlerseniz ilerde ölçü değiştirdiğiniz zaman doğru yöne genişlemiş olur.

Kiriş aracı da kolona benzerdir. Yükseklik ve genişlik gibi temel değerleri girebilirsiniz. En belirgin farkı ise aksa göre mesafeyi belirtmeniz gerekmesidir.

Kirişin etrafına sıva dönme gibi bir araç bulunmamaktadır. Fakat “Profil Yöneticisinden” kendi sıvalı kirişinizi çizebilirsiniz. Standart Çelik profilleri de projenize çağırabilirsiniz.

Eğimli kiriş yapmak, kiriş içerisinde boşluk açmak gibi seçenekleri kirişin ayarlarında bulabilirsiniz.

Mühendise göndermeden önce kolon ve kirişler için akslar belirtmemiz gerekecek.

Doğrusal veya dairesel olarak çizmek, hangi katta görüneceğini seçmek ya da işaretçi yeri, türü gibi ayarları düzenlemek ve farklı görünümler (11) elde etmek mümkün.

Burada dikkat edilmesi gereken konu “Adlandırma Kuralları” olacaktır. A, B, C… ya da 1, 2, 3… şeklinde bir düzende gittiğinizde her aks numarası otomatik olarak artacak şekilde değişir. Yanlış çizdiğinizde yeni numaranın bir fazla olmaması için manuel değiştirmek gerekecektir.

Tüm bu aksları planlar, kesitlergörünüşler (7) ve 3 boyut (8) penceresinde gösterebilirsiniz.

Akslarınız projeye başlarken belliyse daha pratik bir yöntemimiz daha var. Tasarım menüsünün altındaki Aks Sistemi sayesinde yatay ve düşey aralıklarını (10) belirlediğiniz aksları tek seferde yerleştirebilir; hatta kolon, kiriş ve ölçü (9) ekleyebilirsiniz.

Çatı

Her ne kadar modern mimari bizi çatısız, düz teraslı yapılara alıştırdıysa da klasik çatı yapmaya devam ediyoruz.

SPACE tuşuna basarak yapı sınırlarına göre otomatik kırma çatı yerleştirmenin dışında, kendimiz de geometri metoduyla aşağıdaki gibi çatılar oluşturabiliyoruz.

Çatı için eğimli döşemeleri yerleştirdikten sonra duvarları düzenlemek için resimdeki gibi uzattığınız duvarları ve çatıyı seçerek sağ tıklayın, “Bağla” ve “Elemanları Çatıdan Kes” diyin.

Bu bağlantı çatı ve duvarda değişiklik yaptığınızda güncel duruma göre otomatik olarak formu yeniden üretecektir.

Gelelim çatının detaylarına. Çatı da bir döşeme olduğu için basit veya kompozit (2) olarak iki farklı çatı yapabilirsiniz.

Eğimi yüzdelik (%33) ve derece (150) olarak (3) belirleyebilirsiniz. Pivot çizgisi ile eğimin başlayacağı seviyeyi ve ait olduğu katı belirtebilirsiniz.

Belirlediğiniz pivottan ne kadar dışarı taşacağını yani saçak mesafesini girebilir (4), çatı bitiminin açısını, yöntemini seçebilirsiniz.

Kat planında ve kesitlerde nasıl görüneceği de bir başka önemli konu. Üstte kalan izdüşümünü göstermek (5) ya da sadece sınırlarını iz olarak göstermek gibi seçenekler planlarınızda istediğiniz görünümü elde etmenizi sağlar.

Dilerseniz “Kaplama Desenleri” kutusunu etkinleştirip (6) çatınıza tarama ekleyebilirsiniz.

Çatınızı daha gerçekçi ve detaylı bir şekilde projenize aktarmak isterseniz aşık, mertek gibi yapısal elemanları da eklemeniz gerekecek. Oldukça zahmetli ve vakit alan bir çalışma.

Neyseki “Çatı Sihirbazı” (7) ile seçtiğiniz herhangi bir çatıya otomatik olarak mertek ve aşık eklemek çok kolay. Açılan menüden aşık boyutlarını, mertekler arasındaki mesafeyi ya da malzemeleri değiştirebilirsiniz.

Çatınızı daha gerçekçi ve detaylı bir şekilde projenize aktarmak isterseniz aşık, mertek gibi yapısal elemanları da eklemeniz gerekecek. Oldukça zahmetli ve vakit alan bir çalışma.

Neyseki “Çatı Sihirbazı” (7) ile seçtiğiniz herhangi bir çatıya otomatik olarak mertek ve aşık eklemek çok kolay. Açılan menüden aşık boyutlarını, mertekler arasındaki mesafeyi ya da malzemeleri değiştirebilirsiniz.

Arazi modeli mi lazım? Eğer elinizde haritacınızdan aldığınız .TXT ya da .XYZ uzantılı bir dosya varsa menüden “Haritacı Verisinden Arazi Yerleştir” komutunu seçerek arazi modeli oluşturabilirsiniz.

ARCHICAD içerisinde belirli bir kata ve kota bağlı, eğimli ya da basamaklı bir model oluşturmak mümkün.

Araziniz salt bir yüzey olarak veya içi dolu bir hacim (1) olarak modelleyebilirsiniz. Bu sayede Toprak malzemesi tanımlayarak hafriyat hesabını yapabilirsiniz.

Çatıda ve döşemede olduğu gibi Arazi aracında da “Kaplama Deseni” (4) seçeneği mevcut. Plan görünümünü özelleştirmek için iyi bir yöntem olabilir. Tarama türü olarak imaj da kullanabileceğinizi unutmayın.

Arazinizi dolu modellediniz ve yapı malzemesi olarak “Toprak” seçtiniz. Artık kesitlerinizde toprak taraması da olacak.

Haritacıdan dosya edinemediğinizde kendiniz de modelleyebilirsiniz. Gelin 4 kolay adımda eğimli bir arazinin 2D eş yükselti eğrileri kullanılarak nasıl modelendiğine bakalım.

I. Arazi sınırlarını kapsayan tabanı çizin. Çizdiğinizi araziyi ve sol taraftaki araç kutusundan Arazi Aracını seçin ve boşluk [SPACE] tuşuna basılı tutarak ilk eş yükselti eğrinizi seçin.

II. Açılan menüden “Kullanıcı Eğimlerine Arazi” ile devam edin. Böylece mevcut çizgiyi arazi yüzeyine eklemiş olacağız.

III. Eklenen çizgi üzerindeki noktalardan birini tıklayın. “Z” yani yükseklik değeri ikonunu seçin ve “Tümüne Uygula” diyerek o çizgi/kot için geçerli yükseklik değerini girin.

IV. Tamam dediğinizde ilk çizgi 3 boyuta yansımış olacak. Aynı adımları diğer çizgilere de uygulayın.

Modelinize son dokunuşları yaparak soldaki gibi temiz bir görünüme getirelim.

Bunu elde etmek için araziyi seçip, ayarlarını [CTRL+T ] açalım. 3D görünüm altından “Tüm Eğim Çizgileri Düzgün” ve Kat Planı-Kesit başlığı altından “Kullanıcı Tanımlı Eğim Çizgilerini Göster” seçeneklerini seçelim.

Katı Eleman İşlemleri

Bina modeliniz hazır, araziye de yerleşti fakat düz bir coğrafya değilse muhtemelen yapı toprağa gömülü kalacaktır. Bu arazide hafriyat yapmak istersek “Taban Döşemesi” ile “Arazi” arasında “Katı Eleman İşlemi” uygulayacağız.

Bu aracı başka durumlarda da kesişim ve birleştirme amaçlı kullanabilirsiniz. Biz örneğimize geri dönelim.

Tasarım menüsünden açtığınız pencerede Araziyi değiştirmeyi hedeflediğimiz için ”Hedef Elemanları Al” butonunu tıklayın. İşleç yani değişim için esas alacağımız eleman olarak da tabandaki döşememizi seçelim.

Taban döşemesinden başlayan bir çukur hayal ettiğimiz için “Yukarı Uzatmayla Çıkart” işlemiyle ilerleyeceğiz.

Döşeme kotu ve yukarısında ne varsa temizlendi.

Eğer kaç m3 toprak kaldırdığınızı hesaplamak isterseniz en pratik yöntem, işlem uygulanmamış araziyi bir kenarda ya da katmanda saklayıp aralarındaki farkı almak olacak.

Kesitleri sizin tek tek çizmeniz yerine bir yazılımın otomatik almasından daha iyi ne olabilir?

Üstelik kesit aracını tıklayıp kesit çizgisini çizmeniz ve ardından yönünü belirlemeniz yeterli. Farklı mahallerden geçecek bir kesitse “Kademeli” (1) çizim yapabilirsiniz. Ayrıca kesitin kapsama alanını da (2)hem yatayda hem düşeyde kısıtlayabilirsiniz.

Kesitleriniz Proje Haritasındaki kesitlerin altına eklenir. İşaretçi tipi nasıl olsun? Akslar eklensin mi ya da kesit çizgisi hangi katlarda görünsün gibi seçenekleri Ayarlarda bulabilirsiniz.

Son olarak Model görünümünden renk, tarama ve gölge ayarlarını düzenleyebilirsiniz. Detaylarını CEPHE başlığında anlatacağım.

Genel çalışma prensibi Kesit ile aynı olduğu için çoğu ayar Cephe için de geçerli. İkisinde de ortak olan Model Görünümünün detaylarına bakalım.

Kesilmiş Elemanlar adından anlaşılacağı gibi kesit çizgisi üzerindeki kısımları belirtir. Kesilmemiş ise görünüşe giren kısımları. Tek Tip Kalem Rengi (3) diyerek siyah ve gri renkler vererek görünümü sadeleştirebilirsiniz.

Vektörel Tarama ile Tuğla gibi malzemelerin taramasını (4) göstermek görünüşlerinize zenginlik katacaktır. Saydam seçeneği de Cam yüzeylerin arka plan görünümünü yönetir.

Sunuma yönelik bu düzenlemelere ek olarak Güneş Gölgesi ile ilgili seçenekleri (5) aktif hale getirin ve Kesit-Görünüşlerinize yeni bir boyut katın.

İz Referans

Zemin katı çizdiniz ve üste katın planına geçtiniz ama alt katı görmek, referans almak istiyorsunuz. Ne yapardınız?

“Proje Haritası”nda referans alacağınız çizime (bu çizim plan, kesit, görünüş, 2B Taslak olabilir) sağ tıklayın ve “İz Referans Olarak Göster” diyin.

Tek renk şeklinde görünür hale gelen çizimi kapatmak için Araç Çubuğundaki ikona (1) tıklayabilirsiniz. Aynı menüden açılan Palet ile referansı -orjinalini bozmadan- taşımak, döndürmek (2) mümkün.

Referans çizimin ya da aktif katın rengini (3) daha iyi görebilmek için değiştirebilirsiniz. Ayrıca şeffaflığını da ayarlayabilirsiniz.

2B Taslak ve Detay

Herşey güzel ama iki boyutlu eskiz yapamıyor muyuz? Detay çizimleri ne olacak? Vidayı da modelleyelim mi?

ARCHICAD içerisinde rahatlıkla 2 boyutlu çizimler üretebilirsiniz. Bu çizimleri ana model ile karışmaması adına farklı alanlarda depoluyoruz.

Proje Haritası altında “2B Taslak” klasörüne sağ tıklayın ve boş bir çalışma alanı açın. Solda 3 boyutlu araçların pasif hale geldiğini göreceksiniz.

Aşağıda yer alan “Detay Aracı” ise nokta detayı işaretlemenize yarar. Böylece işaretli 3 boyutlu çizim 2 boyutlu çizime dönüşür ve üzerinden yine 2 boyutlu araçlarla işlem gerçekleştirebilirsiniz.

Aynı şekilde 3 boyutta işaretlediğiniz bir alanı da sağ tıklama menüsündeki “3D’den Yeni 3D Belge” diyerek harici bir çizim haline getirebilirsiniz.

Elemanlar ana modele bağlı şekilde gelir. Dolayısıyla burada bir değişikli yaparsanız, modeliniz de etkiler. Aynı şekilde malzemeleri otomatik olarak listeleyebilir ve 3 boyutta ölçü verebilirsiniz.

Karmaşık detayları ifade etmek için birebir. Ayrıca “Vaziyet Planı” için de düşünebilirsiniz.

Modelden kesit alıp 3. boyutta göstermek gibisi yok. Hem sunumlarda, hem detay gösterimlerinde çok faydalı bir araç. Bir de kesite giren yerleri kendisi boyuyorsa daha ne isteyelim.

Araç çubuğunda “Özel Kesit Düzlemi” (4) yarat diyerek dilediğiniz bir açıda yüzeyi yakalayarak (dikey, yatay, eğimli) modeli kesebilirsiniz. Kesiti ileri geri taşıyarak istenilen konuma getirdikten sonra “Tamamla” diyerek çıkış yapın.

Birden fazla kesit almak, belirli katlar arasında kesit almak, seçimin içini ya da dışını göstermek ve görünen elemanları filtrelemek mümkün. Bunun için “3D’deki Elemanları Kes ve Filtrele…” menüsünü açmanız yeterli.

BÖLÜM 3

ELEMAN NİTELİKLERİ

Bu bölümde ARCHICAD arayüzünü ve genel çalışma prensiplerini inceleyeceğiz.


Katman ve Katman Kombinasyonları

Eleman Niteliklerine ulaşmak için menüden “Seçenekler” ile ilerleyeceğiz.

ARCHICAD içersinde de alıştığınız 2 boyutlu yazılımlar gibi “Layer” mantığı ile çalışıyoruz. Kısayolu CTRL+L olan menüyü açtığınızda Katmanların (Layer) ayarlarını değiştirbilirsiniz. Ayarlar içinden hazır gelen bir katmanı silmek, kilitlemek ve açmak/kapatmak mümkün. Yenisini de yaratabilirsiniz.

Neredeyse tüm modelleme ve belgeleme araçlarına katman (layer) atayabiliyorsunuz. Bir elemanı başka katmana taşımak için bilgi kutusundan ve seçeneklerden katmanını değiştirmeniz yeterli.

Kombinasyonlar ise bazı katmanlar açık, bazıları kapalı olacak şekilde farklı görünümler üretmeye yarar. Örneğin Statik Planlar için Tefriş Katmanını kapatabilirsiniz.

Bir de “Hızlı Katmanlar” var. Paletlerin altından açtığınız bu küçük çubuk ile hızlıca bir katmanı gizleme (A), sadece o katmanı gösterme (B) ve en önemlisi işlemi geri almak (C) işlerinizi kolaylaştıracak.

Yapı Malzemeleri

ARCHICAD’in belki de en etkili özelliği Yapı Malzemeleri. İnşaatın doğasında ilk günden beri malzemenin kendisi var. Ahşap, Doğal taş, Cam, Tuğla, Beton gibi iyi bilinen temel malzemelerin dışında, bugün yalıtım, sıvaboya, seramik, dolgu için dahi sayısız alt türde malzeme mevcut.

Burada programın amacı taraması (4), 3D için texture kaplaması, ID (poz numarası), fiziksel özellikleri ve kesişim önceliğiyle birlikte bütüncül bir çözüm sağlamak.

Kesitlerde daha doğru birleşimler alabilmek için her malzemeninin birbirine göre üstünlüğü (5) vardır. Bu özelliği kompozitler başlığında daha detaylı göreceğiz.

Bu yapı malzemelerinizi araziden çatıya tüm mimari elemanlarda kullanabilirsiniz. Bu veriyi metrajda m2 ve m3 olarak çekebileceksiniz.

Profil Yöneticisi

Bir doğrultu takip eden, özel kesiti olan elemanlara profil diyoruz. Örneğin çelik bir kiriş için L, T, I, U, C gibi profiller bulunur. Keza mimari uygulama yapıp, kutu profili duymayan yoktur.

Siz de “Eleman Niteliklerinde” yer alan “Profil Yöneticisi” ile 2 boyutlu araçları kullanarak bir kesit tanımlayabilir ve bunu duvar, kiriş, kolon ve korkulukta (6) doğrudan kullanabilirsiniz. Profil listesindeki ikonlar (7) size ayırt etmenizde yardımcı olacak. Ayrıca profil seçeneği bulunan objelerde aynı imkanı sunar.

Üstelik çizdiğiniz profile parametre atayarak ölçülerini anında değiştirebilirsiniz. Böylece her detay için tek tek yaratmak yerine, tek bir profil ile sayısız varyasyon oluşturabilirsiniz.

AC22 ile gelen bu özelliği daha detaylı öğrenmek için videolarımızı incelemenizi öneririm.

Kalemler ve Renkler

Renkler ve çizgi kalınlıkları. İşte mimarlığın vazgeçilmezleri. Bunları ayarlamak için ilk bakmanız gereken yere geldik.

Aslında tavsiyem bir süre değiştirmemeniz çünkü ilk ayarlar yeterli ve eğer programa hakim olmadan girişirseniz, bilmeden farklı alanları değiştirmiş olabilirsiniz.

Peki nasıl çalışıyor? Her ölçek ya da disiplin için kalem seti (8) tanımlıyorsunuz. Sonrada alt kısımda (9) açılırlar, objeler, taşıyıcılar gibi bileşenlerin kesit, görünüş, tarama gibi kullanımları için renk ve kalınlık atıyorsunuz.

İlk bölümde gördüğümüz araçlardan duvar, döşeme ve çatı için ilk seçenek olan basit ile ilerlemiştik. Peki duvara sıva, döşemeye harç, çatıya yalıtım yapmak istersek ne yapacağız?

“Yapı” seçeneklerinden basit/temel yerine Kompozite (1) geçiş yapmanın zamanı geldi. AC default olarak bazı (2) seçenekler sunar. Bunları değiştirebilir, sonsuz sayıda yeni “tip” oluşturabilirsiniz.

Kompoziti belirleyip sıfırdan çizebilir ya da seçtiğiniz “Temel” bir duvarı sonradan kompozite çevirbilirsiniz. Aralarındaki en büyük fark kalınlık değiştirdiğinizde aynı kompozite tanımlı duvarların hepsi değişir. Temel duvarda ise seçtiğiniz her duvara farklı kalınlık verebilirsiniz.

Belki ilk bakışta fark etmeyeceksiniz ama kılavuz çizgisine de ek seçenekler (3) gelmiş olacak. “Dış | Orta | İç” yanında artık “Çekirdek Dış | Çekirdek Merkez | Çekirdek İç” de kullanılabilir. Bu ne işe yarar?

Çekirdek tabiri inşai dilde “Kabası” diyebileceğimiz beton döşeme, tuğla duvar gibi yalıtım, sıva, vs eklenmemiş çıplak yapı kısımları için kullanılır.

Örnekle gidelim. Cephe için tuğlayı döşemenin bitimine dizeriz, sıva vs için pay bırakmayız; sıvayı-yalıtımı kabanın üstüne (çekirdeğin dışına) boylu boyunca yaparız.

Döşemede de kabadan kot veririz, kaplama onun üstüne gelir. Dolayısıyla “Referans Düzlem Konumu: Çekirdek Üstü” (4) olur.

Gelelim sıfırdan kompozit yaratmaya. “Yeni…” diyin, isim verin ve az önce öğrendiğimiz kılavuz çizgi iç-dış/alt-üst konumuna dikkat ederek tüm tabakaları yerleştirin (5).

Yapı Malzemelerini (6) belirledikten sonra kalınlığını ve tipini (7) belirleyin. Sıva, Parke, Kiremit gibi malzemeler için “Bitim”, Yalıtım, Hava Boşluğu, Harç gibi ara malzemeler için de “Diğeri” tercih edin. Çekirdeği belirtmeyi ihmal etmeyin.

Toplam kalınlık (8) doğruysa, kompozitin kullanılacağı alanı da belirleyin ve kaydedin.

Kesitlerde katman birleşimleri, eklediğiniz kompozitlerdeki yapı malzemelerinin kesişim değerine göre oluşur.

Görselde tuğlanın diğer malzemeleri nasıl ezip betonarmeye bağlandığına dikkat edin. Eğer sizde karo yerine duvardaki sıvanın devam etmesini istiyorsanız “Kesişim Önceliği” (9) değerini arttırın.

Yapı Malzemelerine ve Kompozitlere Seçenekler > Eleman Nitelikleri menüsünden ulaşabilirsiniz.

BÖLÜM 4

PAFTA OLUŞTURMA

Bu bölümde ARCHICAD arayüzünü ve genel çalışma prensiplerini inceleyeceğiz.


Görünüm Haritası

Projeyi modellemek, 3 boyutta dönüp durmak keyifli ama bizden 2 boyutlu çizim bekleyen bir sürü kişi var. Üstelik belediyeye, işverene, şantiyeye, mühendise kısacası herkese ayrı ayrı çizim vermek gerekecek.

Sunuma yönelik kat planıyla ruhsat çizimi bir olur mu? Şantiye gidecek mock-up odanın ya da ıslakların detaylı çizimlerini kolon, kiriş, döşeme ile mutlu mesut yaşayan mühendise göndermenin anlamı var mı?

Bugüne kadar CAD ortamında tekrar eden şeyleri sağa-sola kopyalarak ya da yeni dosya açarak, özetle hepsi için yeni plan çizerek ilerlediniz. BIM sürecinde ARCHICAD ile çalışma biçimimiz ise tamamen farklı.

Yeni çizimler değil “Yeni Görünümler” oluşturarak ilerleyeceğiz.

En sağda Navigatörde 4 tane ikon var. Soldan ikincisi (1) Görünüm Haritası ve bu alanda istediğimiz planın, kesitin, cephenin, perspektifin hatta listenin bir kopyasını oluşturabiliyoruz.

Bu kopyayı dilediğimiz zaman YENİ (2) diyerek yaratabilir, sağ tıklayarak ya da alttaki ikon (3) yardımıyla ayarlarını değiştirebiliriz. Bu görünümleri Klasörleyerek düzenleyebilmenin (4) yanı sıra örneğin Proje Haritasındaki tüm planları Klonlayarak (5) hızlı ve otomatik bir düzen de kurabiliriz.

Çalışırken işaretli alanlar içindeki ayar setlerinden birini değiştirdiğinizde “Mevcut Pencere Ayarlarıyla Yeniden Tanımla” demeyi ihmal etmeyin. Bunu aktif görünüme sağ tıklayarak da yapabilirsiniz.

Bu karmaşık görünen ve çoğu zaman ilk kez karşılaşan kişinin korkup kaçtığı bu alanda neler var peki?

Aslında epey basit. Ekranın altındaki ayar setlerinden her biri için birini tercih edip bir kompozisyon oluşturuyorsunuz.

Zaten öğrenmesi ve hazırlaması zor olan, daha doğrusu vakit alan kısım bu alt başlıklarda kendi setlerinizi oluşturmak. Hepsinin mantığını öğrenmek ve kullanırken yaratıcı/analitik düşünebilmek gerekiyor.

Hepsi derken ekranın altındaki menüleri anlatmak istedik. Tek tek bakacak olursak:

  1. Yakınlık
  2. Döndürme
  3. Ölçek
  4. Katman (Layer) Kombinasyonları
  5. Kısmi Yapı Görüntüleme
  6. Kalem Seti
  7. Model Görünüm Seçenekleri
  8. Grafik Etkin Kılma
  9. Renovasyon Filtreleri
  10. Ölçülendirmeler

Bu menülerin çeşitli kullanım biçimlerini aşağıda farklı maddelerde anlattım. Siz de sırayla denemeye başlayın. Temel Seviye için biraz kapsamlı olduğundan yapamazsanız üzülmeyin.

  1. Tefriş katmanının gizli olduğu bir kombinasyon yaratın, seçin ve tefrişsiz plan oluşturun.
  2. 3 boyutta Beyaz, Gölgeli Modeli seçin ve 3B kesit alın. Sunum için kaydedin.
  3. Çiziminizdeki duvarların seçeneklerine girin ve “Sınıflandırmalar ve Özellikler” bölümündeki “Renovasyon Durumunu” değiştirin.
  4. Kat Planında “Basitleştirilmiş Plan” grafik tipini seçin ve yarışmaya hazır kesitler, planlar oluşturun.
  5. Pencerelerinize Poz ekleyin; ama Model Görünüm Seçeneklerinden bir de pozlar kapalı bir plan görünümü oluşturun.

Ölçülendirme

Ölçek ve ölçü mimarlığın matematiksel ifadeye dökülmesi, anlaşılır olması ve daha kolay uygulanabilmesi için en önemli unsurlar. Biz de tasarımın altından ölçü aracını seçelim ve başlayalım.

İlk seçenek plan(1), kesit ve cephe(2) çizgisel ölçüler için; altındaki de (3) döşemeye, araziye kot vermek için var.

Uygulamak için ölçü alacağınız noktaları tıklayın ve ölçü çizginizi yerleştireceğiniz noktaya iki kere tıklayın. Kompozitlerde çekirdeğe ölçü vermek için işaretli alanı aktif hale getirin.

Döşemeye kot verirken ise “Yer Çekimini” (5) aktif hale getirip kotu modelden almasını sağlayabilirsiniz.

Otomatik Ölçü

Tek tek tüm cephelere ölçü vermek yerine dış ve iç ölçülendirmeyi otomatik yapalım. Bunun için sırasıyla kat planında ölçü verilecek alanı seçin ve Belgeleme menüsünün altından Otomatik Ölçü aracını tıklayın.

Açılan menüden hangi ölçü çizgileri olacağını (6), aralarındaki uzaklık (7) değerini belirtin ve 4 tarafa yerleştirmek için kutucuğu (8) işaretleyin.

Ardından ölçü çizgisinin doğrultusun belirten bir (a-b) çizgi çizin. İlk ölçü çizgisinin yerleşeceği konumu belirlemek için bir tıklama (c) daha yapın. Böylece otomatik dış ölçülendirmeyi kolayca tamamlamış olduk.

İç ölçülendirme de benzer mantıkla ilerliyor ve her seferinde bir doğrultudaki bütün çizgileri vermiş oluyorsunuz. Beklentisi yükselen kullanıcılar için hatırlatma; henüz her mahalden iki ölçü geçiren bir sistem mevcut değil.

Master Pafta

Görünüm haritasında tüm çizimleri tamamladınız, ölçülendirmeleri yaptınız ve sıra Pafta hazırlığına geldi.

Navigatörde 3. sekmeyi açtığınızda beyaz ve siyah renkli paftalar göreceksiniz. Altta yer alan siyah paftalar sizin bir nevi Antetli Kağıdınız. Yeni Master (1) diyerek bu bölümde firmaya özel antet, logo, vb çalışmaları yapabilirsiniz. Yerleştirdiğiniz her eleman kendi renginde görünecektir. Bu yol sayesinde aynı Master ile sonsuz sayıda Pafta hazırlayabilirsiniz ve antette bir değişklik yaptığınızda bütün paftalarda değişir.

Peki projeyi nereye ve nasıl yerleştireceğiz? İlk olarak alt kısımdan Yeni Pafta (2) açın ve altlık olarak kullanacağınız “Master Paftayı” seçin. Tamam diyin ve projeye aitgörünümlerinizi, metrajlarınızı yerleştirin.

Yerleştirmek için ilgili Paftanız aktifken Navigatörden dilediğiniz çizimi basılı tutarak sürükleyin. Artık geri dönüp projenizde bir değişiklik yaptığınızda paftalarınıza da doğrudan yansımış olacak.

Yerleştirdiğiniz her görünüm “Çizim” olarak aktarılır ve bu çizimlerin sınırlarını değiştirebilir (7) ya da pafta seçeneklerini düzenleyebilirsiniz. Ayarlardan (CTRL+T) güncelleme biçimi (3), ölçek (4), çerçeve tipi (5) ya da başlık stili (6) değiştirilebilir.

Yakın gelecekte çıktı alma ihtiyacının tamamen ortadan kalkacağını umuyorum. O zamana kadar projenizi yazdırmak için ne yapacağımızı ya da ozalite dosya gönderirken nelere dikkat edeceğimizi konuşalım.

Dosya menüsünden Plot Düzenini açtığınızda gelen pencerede makine ve kağıt boyutları düzenlenir. Eğer biliyorsanız Plotter modelini (1) seçin ya da “Generic” ile devam edin. Ardından basacağınız kağıt boyutlarını (2) belirtebilirsiniz ya da hazır ayarlarla ilerleyin ve Tamam’a basın.

Tekrar Dosya menüsüne geri dönelim. Artık Plot.. diyerek çizimi doğrudan Plotter’a gönderebiliriz. Eğer ofisinizde cihaz yoksa “Dosya” (3) seçeneğini işaretleyin. Böylece çiziminizi .PLT olarak kaydetmiş olacaksınız. Ozalitçinin doğrudan baskıya gönderebileceği, küçük boyutlu bu format en iyi iş akışını sunar.

Yaptığınız çizimi hızlıca çıktı almak, üzerinde eskiz yapmak istediğinizde Plot ile ilerlemenize gerek yok.

Dosya menüsündeki Yazdır (CTRL+P) ile örneğin kat planında seçtiğiniz bir alanı (4) ölçek belirterek (5) yazıcınıza gönderebilir ya da PDF olarak kaydedebilirsiniz.

Yayıncı Setleri

Tek bir paftayı yazdırmak, DWG’ye ya da PDF’ye çevirmek kolay. Proje büyüdüğünde, ileriki aşamalara geçtiğinde çok sayıda çizimi hızlıca paylaşım ihtiyacı artacaktır. İşte o zaman Yayıncı Setlerini kullanabilirsiniz.

Navigatör ikonundan “Düzenleyiciyi Göster” dediğinizde açılan pencerede sağ üstte yer alan oka (6) tıkladığınızda halihazırdaki tüm setlerinizi görmüş olacaksınız ve yenilerini (7) yaratabilirsiniz.

Bu setlerin içine Görünüm Haritasından ve Paftadan sürüklediğiniz 2D/3D içerikleri aktarabilirsiniz.

Sonrasında seçtiğiniz seti, özelliklerindeki 4 farklı kategoriden biri için kullanabilirsiniz: Yazdır, Dosyaları Kaydet, Plot ve BIMx Hypermodeli Yükle. (10)

Yazdır ve Plot’a az önce değinmiştik. Dosyaları Kaydet ile ilerlemek istediğinizde aktardığınız planın, kesitin ya da 3D görünümün hangi formatta yayınlayacağını “Biçim” (8) menüsünden belirleyebilirsiniz.

Örneğin BIMx’e yayınlamak için set yaratmalı ve Görünüm Haritasındaki 3D Perspektifi ve/veya Paftaları içine aktarmalısınız. Setin Yayın Metodunu (10) BIMx Hyper-modeli Yükle olarak tercih ettikten sonra ilgili ayarları yapıp, Yayınla demeniz yeterli.

BÖLÜM 5

GÖRSELLEŞTİRME

Bu bölümde ARCHICAD arayüzünü ve genel çalışma prensiplerini inceleyeceğiz.


Yüzeyler

Bu bölümden 3. boyutta gördüğümüz yüzeyleri ve ondan gerçekçi görseller almak için neler yapabileceğimizi anlatacağım.

Belgeleme / Sunum Görselleştirmesi menüsünden seçeceğiniz Yüzey Boyacısı (B) size bir dolu malzeme paleti sunar ve buradan render ayarları yapılmış bir dokuyu duvar, döşeme, obje gibi çok sayıda elemana atayabilirsiniz.

Yüzeye çift tıkladığınızda açılan ayarlar penceresinden Temel Motora ya da CineRender’a (2) yönelik render ayarlarını değiştirebilirsiniz. Şayet Cinerender içinde bir yüzey eklediyseniz bunun ARCHICAD içerisinde 3. boyutta görünmesi için Eşleme Ayarlarından (3) “Basit Ayarları Güncelle” demeniz gerekiyor.

Başlangıçta aslında palette görünen den daha fazla malzemeniz vardır. Yeni (1) diyin ve “Katalogdan yeni” butonuyla açılan “Bağlı Kütüphaneden” paletinize diğer malzemeleri de ekleyin.

Ayrıca güncel sürümdeki lisanslı bir kullanıcı, sol attaki Dünya ikonuna tıkladığında ilave 500 malzemeye de erişim hakkına sahip.

Artık rendera geçelim ama şunu hemen belirtmeliyim ki konu sadece render motorunun kalitesi değil. Fotoğrafçılık gibi görsel bir bilgi birikimi ve sahne tasarımı gerekiyor.

AC içerisinde MAXON’dan Cinerender Motoruyla ya da Eskizle ilerleyebilirsiniz. Render boyutlarınızı ilgili sekmeden (4) düzenleyebilir. Detaylı ayarları (5) bu bölümde anlatmayacağım fakat siz hazır sahnelerle ve ışıkları açıp kapayarak (6) aşağıdaki gibi gündüz-gece renderları alabilirsiniz. Işık seviyesini ölçek için önce Beyaz Model (7) renderı almanızı tavsiye ederim. Dikkat etmenüz gereken konu, ışıklar ve parlak yüzeyler render sürenize ciddi oranda etki edecektir.

Sahneye en önemli etkiyi Güneş ve Gökyüzü terchileri yapar. Gün batımı ve doğumu gibi güneş ışınlarının açılı, gölgelerin uzun olduğu saatler dramatik etkiyi arttıracaktır. Bu nedenle ARCHICAD güneş konumunuzu ve saati doğru ayarlamanız gerekiyor. Güneşi kameranın tam arkasında ya da karşısında (9) konumlandırmak yerine sağ ya da sol arkadan 450 ile ilerlerseniz daha dengeli bir imaj kazanabilirsiniz.

Ayrıca fiziksel gökyüzü yerine HDRI seçtiğinizde (8) atmosferin bina yüzeylerinize etkisi belirgin oranda artacaktır.

Artık ilk renderınızı almaya hazırsınız. Deneme yanılma ve birazda araştırmayla günden güne daha iyi görseller edindiğinizi farkedeceksiniz.

BÖLÜM 6

VERİ AKTARIMI

Bu bölümde ARCHICAD arayüzünü ve genel çalışma prensiplerini inceleyeceğiz.


IFC, BCF

Buraya kadar temel BIM modellemesini öğrendik, pafta hazırladık, render aldık. Peki diğer disiplinlerle nasıl çalışacağız ya da resmi kurumlara dosya gönderirken nasıl göndereceğiz?

IFC (Industry Foundation Classes – Temel Endüstri Sınıfları) adını duymuş olabilirsiniz. Duymadıysanız yakında sıkça duyacaksınız. Çünkü IFC, BIM (Yapı Bilgi Modelleme) yazılımları arasında 3 boyutlu modeli ve bilgiyi aktarmaya yönelik takaslarda kullanılan tek standart dosya formatıdır.

IFC dosya formatı ISO sertifikalıdır ve buildingSMART (IAI) komunitesi tarafından geliştirilmektedir. Açık formattır yani tüm yazılım sağlayıcılarının erişimine açıktır ve ücretsizdir. Graphisoft’da 1996’dan beri IFC’yi destekler.

BCF (Building Collaboration Format) ise revizyonlardaki yorumları ilgili kişilere aktarmak için kullanılan bir standart format. İncelemenizi tavsiye ederim.

OPEN BIM tasarım, şantiye ve işletme aşamalarında açık ve ortak standartlar ve iş akışıyla birlikte proje geliştirmeye yönelik evrensel bir yaklaşımdır.

OPEN BIM, buildingSMART ’ın açık veri modelini kullanan çok sayıda yazılım üreticisinin girişimidir.

GRAPHISOFT, OPEN BIM fikrinin önde gelen destekçilerinden biridir. ARCHICAD PDF, DWG, DXF ve IFC gibi en sık kullanılan 3D, 2D ve belgeleme dosya formatlarını destekler.

Programın doğasında yer alan açıklık diğer proje paydaşlarıyla, onların hangi yazılımı kullandıklarından bağımsız bir şekilde “sorunsuz iş birliğine” imkan verir

DWG ile Çalışmak

BIM sistemi 3 boyutlu bilgi paylaşımı üzerine kurulu olduğu için IFC formatıyla çalışacağımızdan bahsettik. Fakat ekipte CAD yazılımlarıyla çalışan taraflar varsa onlar için de eski usül DWG göndermek mümkün.

3 boyutlu bir çizimi 2 boyuta indirgemek zahmetli bir iş ama ARCHICAD ile gayet başarılı bir çevirme işlemi yapabiliyoruz. İlgili ayarları “Dosya > Birlikte Çalışabilirlik > DXF-DWG > DXF-DWG Çevirmen Ayarları” yolundan değiştirebilirsiniz.

“Yeni Yarat…” diyerek kendi çevirmen ayarlarınızı hazırlayın ve onu listeden (2) seçin. Yeşil Ok ile içeri almak için mi yoksa export için mi kullanacağınızı belirtin; Mavi Oku da varsayılanı seçin.

Ben görselde başlangıç seviyesinde, klasik CAD çalışma biçimimize uygun bir ayar seti (4) hazırladım. Ayrıca her hangi bir ARCHICAD niteliğini (katman, kalem ve renk, çizgi, tarama) şablon dosya (02) tanıtarak CAD programınızdaki düzeninize göre (5) değiştirebiliyorsunuz. Bunun için önce o “.dwg formatlı” dosyanın yolunu tanıtmak gerekiyor.

Düzenlemelerinizi tamamladıktan sonra ‘Ayarları Sakla & Kapat’ demeyi unutmayın. Artık projenizi DWG göndermek için menüden “Farklı Kaydet” / DWG/DXF formatını ile ilerleyebilirsiniz.

Rhino Grasshopper Live Connection

Algoritmik Tasarım için geleceğin çalışma ve üretim biçimlerinden biri diyebiliriz. Özellikle konsept aşamasında kurallar tanımlayarak birbiriyle sürekli ilişkiler kuran geometriler üretebiliyorsunuz. Alternatifleri denemek, ortogonal sınırları kırarak farklı formlar elde etmek için birebir.

Siz de bu eklentiyi edinerek ARCHICAD’de serbest biçimli BIM elemanlarını doğrudan Grasshopper’den üretebilirsiniz. MacOSX ve Windows’ta çalışan bu eklenti, temel seviye Rhinoceros ve Grasshopper bilgisi gerektirmektedir.

SketchUp Import

ARCHICAD hiçbir eklenti gerektirmeden .skp uzantılı dosyaları projenize aktarmaya imkan verir. Hatta Dosya menüsünden “Birlikte Çalışabilirlik / Birleştir” ile içeri aldığınız modele sağ tıklayıp Morph’a dönüştürün ve bu haliyle Obje olarak kaydedin. Böylece “3D-Warehouse” ’tan indirdiğinizin objelerin malzemelerini de obje seçeneklerinden değiştirebileceksiniz.

Dosyaları alırken poligon sayısı fazla, yüksek dosya boyutu olan modelleri kullanmak çalışmanızı yavaşlatabilir.

Lumion Live Sync

Lumion hızlı ve kolay animasyon almak için geliştirilmiş popüler bir yazılım. Özellikle peyzaj elemanları, atmosfer ve hareketli insan-taşıt seçenekleriyle proje sunumlarını çok etkileyici bir hale getirebiliyor.

Gittikçe artan gerçekçilik kalitesiyle render için de tercih edilir hale gelmek üzere.

LiveSync isimli eklenti sayesinde hiçbir export işlemi gerçekleştirmeden iki program açıkken eşzamanlı çalışabileceksiniz. Model ve malzeme değişikliklerinizi doğrudan yaşayan bir kontekste görmek çok keyifli. Denemenizi tavsiye ederim.

Her ne kadar bugün geliştirme olarak destek verilmiyor olsa da GRAPHISOFT tarafından hazırlanmış, farklı işlevleri olan küçük eklentileri içeren önemli bir paket.

İndirip kurmanızın ardından 3ds formatını içeri almak, RAL renklerini kullanmak, Oda aracıyla tavan-döşeme ve duvarlara özel yapısal elemanlar yerleştirmek ve çok daha fazlası mümkün. Özellikle PoliSayma (polycount) ile modelde hangi obje daha çok yer kaplıyor bunu görmek mümkün ve buna göre düzenleme yaparak ya da silerek projenizi hafifletebilirsiniz.

Takım Çalışması

Birden fazla ARCHICAD kullanıcısının tek bir proje üzerinde aynı yerde, eş zamanlı olarak çalışmasına imkan veren özelliğe Takım Çalışması (TeamWork) diyoruz. Kullanıcılar çalışacakları alanı, objeyi ya da bir ayarı üzerine alır, değişiklikleri gerçekletirir ve Al & Gönder diyerek diğer kullanılarla bilgi alışverişini sağlar. Böylece bir kaos yaşamadan ve her an projenin içinde kalarak ekipçe ilerleyebilirsiniz.

Bunun için ARCHICAD lisansı ile birlikte ücretsiz gelen BIMcloud (basic) kurulumunu yapmanız gerekiyor. Yerel ağda çalışan bir makineye (server ya da boşta nitelikli bir bilgisayara) kurulum yapıldıktan sonra proje paylaşıma açılır ve diğer katılımcılar dahil olur.